What is Flash Crash? అల్గో ట్రేడింగ్ వల్ల మార్కెట్ ఎందుకు పడిపోతుంది?

స్టాక్ మార్కెట్‌లో కేవలం కొన్ని నిమిషాల వ్యవధిలోనే ధరలు విపరీతంగా పడిపోయి, మళ్లీ అంతే వేగంగా కోలుకోవడాన్ని ‘Flash Crash’ అంటారు. ప్రధానంగా Algorithmic Trading (కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామ్స్) చేసే అతివేగవంతమైన ఆర్డర్ల వల్ల ఈ ఫ్లాష్ క్రాష్‌లు సంభవిస్తాయి. దీనిని అరికట్టడానికి SEBI నియంత్రణ సంస్థ Circuit Breakers మరియు ఇతర కఠినమైన రూల్స్ తీసుకొచ్చింది.

స్కూల్ అసెంబ్లీ ఉదాహరణతో Flash Crash అంటే ఏమిటో సింపుల్ గా అర్థం చేసుకుందాం

మన భాషలో దీని గురించి సులువుగా తెలుసుకోవడానికి ఒక చిన్న ఎగ్జాంపుల్ చూద్దాం. ఊహించుకోండి, ఒక స్కూల్ అసెంబ్లీలో వందల మంది పిల్లలు సైలెంట్ గా నిలబడి ఉన్నారు. అకస్మాత్తుగా ఒక పిల్లాడు పొరపాటున “పాము… పాము…” అని అరిచి పరిగెత్తాడు అనుకోండి. నిజంగా అక్కడ పాము ఉందో లేదో ఆలోచించే సమయం ఎవరికీ ఉండదు. ఆ ఒక్క పిల్లాడు పరిగెత్తడం చూసి మిగతా పిల్లలందరూ భయపడి ఒకేసారి బయటకు పరిగెత్తడం మొదలుపెడతారు. అప్పుడు అక్కడ పెద్ద తొక్కిసలాట జరుగుతుంది కదా!

స్టాక్ మార్కెట్‌లో కంప్యూటర్ రోబోలు లేదా Algorithmic (Algorithmic Trading) కూడా అచ్చం ఇలాగే ప్రవర్తిస్తాయి. మార్కెట్‌లో ఏదైనా చిన్న చెడు వార్త రాగానే, దానికి ప్రోగ్రామ్ చేయబడిన ఒక రోబో తన దగ్గర ఉన్న షేర్లను వెంటనే అమ్మేస్తుంది. దాన్ని చూసి వేలాది ఇతర రోబోలు కూడా ఎందుకు అమ్ముతున్నామో అస్సలు ఆలోచించకుండా, తమ వద్ద ఉన్న లక్షలాది షేర్లను సెకన్ల వ్యవధిలో ఒకేసారి అమ్మేస్తాయి. దీనివల్ల కేవలం కొన్ని నిమిషాల్లోనే మార్కెట్ విపరీతంగా పాతాళానికి పడిపోతుంది. మళ్లీ కాసేపటికి ఏమీ జరగలేదని గ్రహించి పైకి వస్తుంది. ఈ విధంగా కనురెప్ప మూసి తెరిచేలోపు జరిగే భారీ పతనాన్నే ‘Flash Crash’ అంటారు.

మీరు గమనిస్తే, మన ఇండియాలో 2020 సంవత్సరంలో ఇలాంటి ఫ్లాష్ క్రాష్‌లు 3 సార్లు జరిగాయి. అప్పట్లో మార్కెట్ కేవలం 15 నిమిషాల వ్యవధిలోనే ఏకంగా -8.5% వరకు పడిపోయి, ఇన్వెస్టర్లను విపరీతంగా భయపెట్టేసింది.

ఈ రోబోల పిచ్చి పరుగును ఆపడానికి SEBI తెచ్చిన 5 కీలక రూల్స్

స్కూల్లో పిల్లలు అలా పరిగెడుతుంటే ప్రిన్సిపాల్ వచ్చి వారిని ఆపడానికి కొన్ని కొత్త రూల్స్ పెట్టినట్లుగా… మార్కెట్ ని నియంత్రించే సంస్థ అయిన SEBI (సెబీ) ఈ రోబోల పిచ్చి పరుగును ఆపడానికి కొన్ని కఠినమైన నియమాలు తెచ్చింది. అవేమిటంటే:

1. సర్క్యూట్ బ్రేకర్లు (Circuit Breakers – 2013): రోబోలన్నీ ఒకేసారి అమ్ముతూ మార్కెట్ విపరీతంగా పడిపోతుంటే, వెంటనే ట్రేడింగ్‌ను కాసేపు ఆపేస్తారు. ఇది రోబోలన్నింటికీ కూల్ డౌన్ అవ్వడానికి సమయం ఇస్తుంది. దీనివల్ల ఫ్లాష్ క్రాష్‌ల తీవ్రత 15% వరకు తగ్గింది.

2. మినిమం రెస్టింగ్ టైమ్ (Minimum Resting Time – 2018): కొందరు కావాలని ఫేక్ ఆర్డర్లు పెట్టి వెంటనే క్యాన్సిల్ చేసి ఇతర రోబోలను కన్ఫ్యూజ్ చేస్తుంటారు. దీన్ని ఆపడానికి ఒక ఆర్డర్ పెడితే అది కనీసం కొంత సమయం పాటు మార్కెట్‌లో ఉండి తీరాలి అని రూల్ తెచ్చారు.

3. ఆర్డర్-టు-ట్రేడ్ రేషియో లిమిట్స్ (Order-to-Trade Ratio Limits – 2020): రోబోలు ఇష్టం వచ్చినట్లు సెకనుకు వేల ఆర్డర్లు పెట్టి మార్కెట్ సర్వర్‌ను హ్యాంగ్ చేయకుండా లిమిట్స్ విధించారు. దీనివల్ల మోసపూరిత ట్రేడింగ్ 25% వరకు తగ్గింది.

4. AI నిఘా కెమెరాలు (AI Surveillance Systems – 2021): మార్కెట్ లో మోసాలు జరగకుండా చూడటానికి సెబీ అధునాతన ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) టెక్నాలజీతో నిఘా పెట్టింది. తప్పు చేసిన వారికి భారీ జరిమానాలు విధిస్తోంది.

5. ఆల్గో ఆడిటింగ్ (Algo Strategy Auditing – 2023): ఎవరైనా సరే ఒక రోబోను వాడే ముందు, అది ఎలా పనిచేస్తుందో సెబీకి ముందుగానే చూపించి పర్మిషన్ తీసుకోవడం తప్పనిసరి చేశారు.

చివరగా Viraj చెప్పే మాట: టెక్నాలజీ ఉంది కానీ తెలివి ఉండాలి కదా!

రోబోలకు విపరీతమైన వేగం ఉంటుంది కానీ, మన మనుషులకు ఉండే తెలివి మరియు విచక్షణ వాటికి ఉండవు. అందుకే మార్కెట్‌లో చిన్న తేడా వచ్చినా అవి గుడ్డిగా ఒకదాని వెంట ఒకటి పరిగెత్తి ఇలాంటి ఫ్లాష్ క్రాష్‌లను సృష్టిస్తాయి. అయితే, సెబీ తెచ్చిన ఈ కొత్త రూల్స్ మరియు బ్రేకుల కారణంగా 2023 నాటికి మన మార్కెట్లో ఫ్లాష్ క్రాష్‌లు చాలా వరకు ఆగిపోయాయి. ఇలాంటి ట్రేడింగ్ సిస్టమ్స్ గురించి తెలుసుకోవడం ప్రతి రిటైల్ ఇన్వెస్టర్‌కు ఎంతో ముఖ్యం.