భారతీయ స్టాక్ మార్కెట్ చరిత్ర పుటల్లో కొన్ని పేర్లు సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించబడ్డాయి. రాకేష్ ఝుంఝున్వాలా, రాధాకిషన్ దమానీ వంటి దిగ్గజాల సరసన, ఎంతో మౌనంగా, కానీ అంతే ప్రభావవంతంగా వినిపించే పేరు “డాలీ ఖన్నా” (Dolly Khanna). దలాల్ స్ట్రీట్లో ఈ పేరు తెలియని ఇన్వెస్టర్ ఉండరంటే అతిశయోక్తి కాదు. అయితే, చాలా మందికి తెలియని ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, డాలీ ఖన్నా అనేది కేవలం ఒక పేరు మాత్రమే. ఈ అద్భుతమైన పోర్ట్ఫోలియో వెనుక ఉన్న అసలైన మేధావి, వ్యూహకర్త ఆమె భర్త “రాజీవ్ ఖన్నా” (Rajiv Khanna). చెన్నై కేంద్రంగా పనిచేసే ఈ దంపతులు, స్టాక్ మార్కెట్ లో మిడ్-క్యాప్ మరియు స్మాల్-క్యాప్ షేర్లను గుర్తించడంలో సిద్ధహస్తులు. finviraj.com పాఠకుల కోసం, ఒక ఐస్క్రీం వ్యాపారి నుండి దేశం గర్వించదగ్గ ఇన్వెస్టర్ గా ఎదిగిన వారి ప్రయాణాన్ని, వారి విజయ రహస్యాలను ఈ బయోగ్రఫీలో లోతుగా పరిశీలిద్దాం.
ప్రారంభ జీవితం మరియు నేపథ్యం
ఏ గొప్ప కథ అయినా ఒక సాధారణ ప్రారంభం నుండే మొదలవుతుంది. రాజీవ్ ఖన్నా ఒక మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన బాల్యం, పెంపకం అన్నీ చాలా సాదాసీదాగా జరిగాయి. చిన్నప్పటి నుండే ఆయనకు గణితం అన్నా, లాజికల్ గా ఆలోచించడం అన్నా ఎంతో ఆసక్తి ఉండేది. డబ్బు విలువ తెలిసిన కుటుంబం కాబట్టి, పొదుపు మరియు ఆర్థిక క్రమశిక్షణ వంటి అంశాలు ఆయనకు చిన్నతనం నుండే అలవడ్డాయి. అయితే, అప్పట్లో ఆయన లక్ష్యం స్టాక్ మార్కెట్ కాదు. ఒక మంచి చదువు చదువుకుని, స్థిరమైన ఉద్యోగం లేదా వ్యాపారం చేయాలన్నదే ఆయన ఆలోచన.
రాజీవ్ ఖన్నా గారి జీవిత భాగస్వామి, డాలీ ఖన్నా గారు గృహిణి. వీరిద్దరూ చెన్నైలో స్థిరపడ్డారు. రాజీవ్ గారికి వ్యాపార రంగంపై ఉన్న ఆసక్తి, ఆయనను నిరంతరం కొత్త విషయాలు నేర్చుకునేలా చేసింది. స్టాక్ మార్కెట్ అనేది కేవలం జూదం కాదని, అది ఒక తెలివైన వ్యాపార భాగస్వామ్యమని ఆయన చాలా ఆలస్యంగా గ్రహించారు. కానీ ఒక్కసారి గ్రహించిన తర్వాత, వెనక్కి తిరిగి చూసుకోలేదు.
విద్యాభ్యాసం మరియు కళాశాల రోజులు
రాజీవ్ ఖన్నా గారి విద్యాభ్యాసం చాలా ఆసక్తికరంగా సాగింది. ఆయన కేవలం సాధారణ డిగ్రీతో సరిపెట్టుకోలేదు. ఆయన భారతదేశంలోని అత్యున్నత విద్యా సంస్థ అయిన ఐఐటి మద్రాస్ (IIT Madras) నుండి కెమికల్ ఇంజనీరింగ్ (Chemical Engineering) పూర్తి చేశారు. ఒక ఇంజనీర్ స్టాక్ మార్కెట్ ఇన్వెస్టర్ గా మారడం వెనుక ఉన్న బలమైన పునాది ఇక్కడే పడింది.
ఐఐటిలో చదువుతున్న రోజుల్లో, ఆయనకు సమస్యలను విశ్లేషించడం, డేటాను అర్థం చేసుకోవడం, మరియు భవిష్యత్తు అంచనాలను వేయడం వంటి నైపుణ్యాలు అలవడ్డాయి. స్టాక్ మార్కెట్ లో ఒక కంపెనీ బ్యాలెన్స్ షీట్ ను చదవడానికీ, ఇంజనీరింగ్ లో కాంప్లెక్స్ ప్రాబ్లమ్స్ సాల్వ్ చేయడానికీ మధ్య ఉన్న లింక్ ను ఆయన అద్భుతంగా పట్టుకున్నారు. కళాశాల రోజుల్లో ఆయన చాలా చురుకైన విద్యార్థిగా ఉండేవారు. అయితే, అప్పటికి ఆయనకు ఫైనాన్స్ రంగంపై పెద్దగా అవగాహన లేదు. ఆయన దారి పారిశ్రామిక రంగం వైపు సాగింది.
స్టాక్ మార్కెట్ లోకి అడుగు మరియు ఐస్క్రీం వ్యాపారం
రాజీవ్ ఖన్నా గారి స్టాక్ మార్కెట్ ప్రవేశం ఒక ప్రణాళికాబద్ధమైన చర్య కాదు, అది ఒక యాదృచ్ఛిక సంఘటన. 1986లో, రాజీవ్ ఖన్నా “క్వాలిటీ మిల్క్ ఫుడ్స్” (Kwality Milk Foods) అనే ఐస్క్రీం వ్యాపారాన్ని స్థాపించారు. చెన్నై మరియు దక్షిణ భారతదేశంలో ఇది చాలా పాపులర్ బ్రాండ్ గా మారింది. దాదాపు ఒక దశాబ్దం పాటు ఆయన తన రక్తాన్ని, చెమటను ధారపోసి ఈ వ్యాపారాన్ని అభివృద్ధి చేశారు.
అయితే, 1995-96 ప్రాంతంలో ఒక కీలక పరిణామం చోటు చేసుకుంది. భారతదేశంలోకి బహుళజాతి సంస్థల రాక మొదలైంది. ప్రముఖ ఎఫ్.ఎం.సి.జి (FMCG) దిగ్గజం హిందుస్థాన్ యూనీలివర్ (HUL), రాజీవ్ ఖన్నా గారి ఐస్క్రీం వ్యాపారాన్ని కొనుగోలు చేయడానికి ముందుకు వచ్చింది. మంచి డీల్ కుదరడంతో, రాజీవ్ ఖన్నా తన వ్యాపారాన్ని అమ్మేశారు. ఈ డీల్ ద్వారా ఆయన చేతికి భారీ మొత్తంలో నగదు వచ్చింది.
ఇక్కడే అసలు కథ మొదలైంది. చేతిలో ఉన్న అపారమైన డబ్బును ఏం చేయాలి? బ్యాంకులో వేస్తే వచ్చే వడ్డీ తక్కువ. మళ్ళీ ఇంకో వ్యాపారం మొదలుపెట్టాలా? లేక రియల్ ఎస్టేట్ లో పెట్టాలా? అని ఆలోచిస్తున్న సమయంలో, ఆయన దృష్టి స్టాక్ మార్కెట్ వైపు మళ్లింది. 1996-97 కాలంలో ఆయన స్టాక్ మార్కెట్ లో పెట్టుబడి పెట్టడం ప్రారంభించారు. మొదట్లో ఇది కేవలం ఒక హాబీ (Hobby) గానే ఉండేది. “సత్యం కంప్యూటర్స్” వంటి ఐటీ స్టాక్స్ లో పెట్టుబడి పెట్టి మంచి లాభాలు చూశారు. టెక్ బూమ్ నడుస్తున్న కాలం అది. అలా ఒక వ్యాపారవేత్త, పూర్తి స్థాయి ఇన్వెస్టర్ గా రూపాంతరం చెందారు.
పెట్టుబడి సూత్రాలు మరియు వ్యూహం (Investment Strategy)
రాజీవ్ ఖన్నా (డాలీ ఖన్నా) గారి ఇన్వెస్టింగ్ స్టైల్ చాలా ప్రత్యేకమైనది. ఆయనను “వాల్యూ ఇన్వెస్టర్” (Value Investor) అని పిలవవచ్చు, కానీ ఆయన శైలిలో కాస్త దూకుడు కూడా ఉంటుంది. ఆయన స్ట్రాటజీని ఈ క్రింది అంశాలుగా విభజించవచ్చు:
1. మిడ్-క్యాప్ మరియు స్మాల్-క్యాప్ వేటగాడు
వారన్ బఫెట్ లేదా రాకేష్ ఝుంఝున్వాలా లాగా పెద్ద లార్జ్-క్యాప్ కంపెనీలలో కాకుండా, రాజీవ్ ఖన్నా ఎక్కువగా స్మాల్-క్యాప్ మరియు మిడ్-క్యాప్ కంపెనీలపై దృష్టి పెడతారు. ఎందుకంటే, చిన్న కంపెనీలు పెద్దవిగా మారినప్పుడే సంపద సృష్టి (Wealth Creation) అద్భుతంగా జరుగుతుందని ఆయన నమ్ముతారు.
2. సాధారణ వ్యాపారాలు – అసాధారణ లాభాలు
ఆయన ఎంచుకునే కంపెనీలు చాలా సాదాసీదాగా కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు: ప్లాస్టిక్ కుర్చీలు, కుక్కర్లు, రొయ్యల ఎగుమతులు, కాగితం తయారీ. ఇవి హై-టెక్నాలజీ వ్యాపారాలు కావు. కానీ, ఈ రంగాల్లో మార్కెట్ లీడర్లుగా ఉండి, భవిష్యత్తులో డిమాండ్ పెరిగే అవకాశం ఉన్న కంపెనీలను ఆయన ఎంచుకుంటారు.
3. బాటమ్-అప్ అప్రోచ్ (Bottom-Up Approach)
ఆయన మార్కెట్ సెంటిమెంట్ ను లేదా ఎకానమీని చూసి భయపడరు. ఆయన దృష్టి ఎప్పుడూ వ్యక్తిగత కంపెనీ పనితీరుపైనే ఉంటుంది. ఫండమెంటల్స్ బలంగా ఉన్నాయా? మేనేజ్మెంట్ నిజాయితీగా ఉందా? అప్పులు తక్కువగా ఉన్నాయా? అనే విషయాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలిస్తారు.
4. స్టాప్-లాస్ మరియు ఎగ్జిట్ స్ట్రాటజీ
చాలా మంది దీర్ఘకాలిక ఇన్వెస్టర్లు షేర్లను కొని మరిచిపోతారు. కానీ రాజీవ్ ఖన్నా అలా కాదు. ఒక కంపెనీలో గ్రోత్ ఆగిపోయిందని అనిపిస్తే లేదా అనుకున్న ఫలితాలు రాకపోతే, వెంటనే ఆ స్టాక్ నుండి బయటకు వచ్చేస్తారు. నష్టాన్ని త్వరగా కట్ చేసుకోవడం (Cutting losses early) ఆయన విజయ రహస్యాల్లో ఒకటి.
కెరీర్ మైలురాళ్లు: భారీ లాభాలు మరియు గుణపాఠాలు
డాలీ ఖన్నా గారి పోర్ట్ఫోలియోలో కొన్ని స్టాక్స్ సృష్టించిన ప్రభంజనం అంతా ఇంతా కాదు. ఆయన కెరీర్ ను మలుపు తిప్పిన కొన్ని విజయాలు మరియు నేర్చుకున్న పాఠాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
హాకిన్స్ కుక్కర్స్ (Hawkins Cookers) – ది బిగ్గెస్ట్ విన్
రాజీవ్ ఖన్నా గారి పేరు చెప్పగానే గుర్తుకొచ్చే స్టాక్ “హాకిన్స్ కుక్కర్స్”. 2007-08 ప్రాంతంలో ఈ షేర్ ను ఆయన చాలా తక్కువ ధరకు కొనుగోలు చేశారు. అప్పట్లో మధ్యతరగతి ప్రజల కొనుగోలు శక్తి పెరుగుతోంది. ప్రతి ఇంట్లో ప్రెజర్ కుక్కర్ అవసరం ఉంది. డివిడెండ్ బాగా ఇచ్చే కంపెనీ ఇది. ఆయన ఈ స్టాక్ ను కొన్న తర్వాత అది అనేక రెట్లు పెరిగి, ఆయన సంపదను విపరీతంగా పెంచింది. ఇది ఆయనకు ఒక మల్టీబ్యాగర్ గా నిలిచింది.
నిల్కమల్ (Nilkamal)
ప్లాస్టిక్ కుర్చీలు తయారు చేసే ఈ కంపెనీలో ఎవరు పెట్టుబడి పెడతారు అని చాలా మంది అనుకున్నారు. కానీ, గ్రామీణ భారతదేశంలో మరియు చిన్న పట్టణాల్లో ప్లాస్టిక్ ఫర్నిచర్ కు ఉన్న డిమాండ్ ను రాజీవ్ ఖన్నా ముందే పసిగట్టారు. ఈ స్టాక్ కూడా ఆయనకు భారీ లాభాలను తెచ్చిపెట్టింది.
యూనిటెక్ (Unitech) – రియల్ ఎస్టేట్ బూమ్
2003-2008 బుల్ రన్ సమయంలో, రియల్ ఎస్టేట్ రంగం ఉచ్చస్థితిలో ఉంది. రాజీవ్ ఖన్నా యూనిటెక్ షేర్లను రూ. 40-50 స్థాయిలో కొని, అది రూ. 500 దాటిన తర్వాత విక్రయించారు. సరైన సమయంలో ఎంట్రీ మరియు ఎగ్జిట్ తీసుకోవడం వల్ల ఆయన 2008 మార్కెట్ పతనం నుండి తప్పించుకోగలిగారు.
నష్టాలు మరియు గుణపాఠాలు
అందరి ఇన్వెస్టర్ల లాగే, రాజీవ్ ఖన్నా కూడా కొన్ని తప్పుడు నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. కొన్ని ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ కంపెనీలలో మరియు టెక్స్టైల్ రంగంలో ఆయన పెట్టిన కొన్ని పెట్టుబడులు ఆశించిన ఫలితాలను ఇవ్వలేదు. అయితే, ఆయన ఎప్పుడూ ఒకే స్టాక్ లో మొత్తం డబ్బు పెట్టరు. డైవర్సిఫికేషన్ (Diversification) మరియు రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ వల్ల ఈ నష్టాలు ఆయన మొత్తం పోర్ట్ఫోలియోను దెబ్బతీయలేకపోయాయి. “తప్పు చేయడం సహజం, కానీ ఆ తప్పు నుండి త్వరగా బయటపడటం ముఖ్యం” అని ఆయన నమ్ముతారు.
సామాజిక సేవ మరియు దాతృత్వం
రాజీవ్ ఖన్నా మరియు డాలీ ఖన్నా దంపతులు చాలా నిరాడంబరమైన జీవితాన్ని గడుపుతారు. కోట్లాది రూపాయల సంపద ఉన్నప్పటికీ, వారు చెన్నైలో చాలా సాధారణంగా జీవిస్తారు. మీడియా కంట పడకుండా ఉండటానికే వారు ఇష్టపడతారు. వారి సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలు ఎక్కువగా గుప్తంగా ఉంటాయి.
విద్య మరియు ఆరోగ్య రంగాలకు సంబంధించిన కొన్ని ట్రస్టులకు వారు విరాళాలు అందిస్తుంటారు. ముఖ్యంగా జంతు సంరక్షణ పట్ల డాలీ ఖన్నా గారికి ప్రత్యేక శ్రద్ధ ఉందని సమాచారం. తమ సంపదను కేవలం విలాసాలకు కాకుండా, సమాజానికి తిరిగి ఇవ్వాలనే ఉద్దేశంతో వారు అనేక పరోక్ష మార్గాల్లో సహాయం చేస్తుంటారు. వారి అతిపెద్ద సేవ ఏమిటంటే, చిన్న ఇన్వెస్టర్లకు తమ పోర్ట్ఫోలియో ద్వారా స్ఫూర్తిని నింపడం. సామాన్యులు కూడా స్టాక్ మార్కెట్ లో డబ్బు సంపాదించగలరని నిరూపించడమే వారు సమాజానికి ఇచ్చిన పెద్ద సందేశం.
కొత్త ఇన్వెస్టర్లకు మార్గదర్శనం
స్టాక్ మార్కెట్ లోకి కొత్తగా వస్తున్న యువతకు మరియు రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లకు రాజీవ్ ఖన్నా గారి ఫిలాసఫీ నుండి మనం తీసుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన సలహాలు ఇవే:
1. సొంత రీసెర్చ్ చేయండి:
ఎవరో పెద్ద ఇన్వెస్టర్ కొన్నారు కదా అని మీరు కళ్లు మూసుకుని కొనకండి. వారు కొనే సమయానికి, మీరు కొనే సమయానికి పరిస్థితులు మారిపోవచ్చు. మీ స్వంత విశ్లేషణ చాలా ముఖ్యం.
2. ఓపికే పెట్టుబడి:
రాత్రికి రాత్రే కోటీశ్వరులు అయిపోవాలని ఆశించకండి. హాకిన్స్ లేదా నిల్కమల్ వంటి స్టాక్స్ మల్టీబ్యాగర్లుగా మారడానికి కొన్ని సంవత్సరాలు పట్టింది. ఓపిక ఉన్నవారికే మార్కెట్ ప్రతిఫలం ఇస్తుంది.
3. పబ్లిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ ను వాడండి:
ఇన్సైడర్ సమాచారం కోసం వెంపర్లాడకండి. పబ్లిక్ డొమైన్ లో ఉన్న సమాచారం, న్యూస్ పేపర్లు, కంపెనీ రిపోర్ట్స్ చదివితే చాలు, అద్భుతమైన స్టాక్స్ ను పట్టుకోవచ్చు.
4. తప్పులను ఒప్పుకోండి:
మీరు కొన్న స్టాక్ నష్టాల్లోకి వెళ్తే, అది ఎందుకు వెళ్తుందో గమనించండి. మీ అంచనా తప్పని తెలిస్తే, ఈగో (Ego) లేకుండా ఆ స్టాక్ ను అమ్మేసి బయటకు రండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
1. డాలీ ఖన్నా పోర్ట్ఫోలియోను ఎవరు నిర్వహిస్తారు?
డాలీ ఖన్నా అనేది పోర్ట్ఫోలియో పేరు అయినప్పటికీ, దీనిని పూర్తిగా నిర్వహించేది, పెట్టుబడి నిర్ణయాలు తీసుకునేది ఆమె భర్త, ఐఐటి మద్రాస్ గ్రాడ్యుయేట్ అయిన రాజీవ్ ఖన్నా గారు.
2. డాలీ ఖన్నా గారి ప్రస్తుత నెట్ వర్త్ (Net Worth) ఎంత?
స్టాక్ మార్కెట్ విలువలు ప్రతిరోజూ మారుతుంటాయి కాబట్టి కచ్చితమైన సంఖ్య చెప్పడం కష్టం. అయితే, పబ్లిక్ గా అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం, వారి పోర్ట్ఫోలియో విలువ కొన్ని వందల కోట్ల రూపాయలలో (రూ. 400 – 500 కోట్లు పైన) ఉంటుందని అంచనా.
3. రాజీవ్ ఖన్నా గారు ఎక్కువగా ఏ రకమైన షేర్లను ఇష్టపడతారు?
ఆయన ఎక్కువగా సంప్రదాయ వ్యాపారాలు (Traditional Businesses), మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్, కెమికల్స్, టెక్స్టైల్స్ మరియు గృహావసర వస్తువుల (Consumption) రంగానికి చెందిన స్మాల్-క్యాప్ మరియు మిడ్-క్యాప్ షేర్లను ఇష్టపడతారు.
4. కొత్త ఇన్వెస్టర్లు డాలీ ఖన్నా పోర్ట్ఫోలియోను కాపీ చేయవచ్చా?
బ్లైండ్ గా కాపీ చేయడం ప్రమాదకరం. ఎందుకంటే, త్రైమాసిక ఫలితాలు వచ్చిన తర్వాతే మనకు వారి హోల్డింగ్స్ తెలుస్తాయి. అప్పటికే షేర్ ధర పెరిగిపోయి ఉండవచ్చు. కాబట్టి, వారి ఎంపికలను ఒక స్టడీ మెటీరియల్ గా వాడుకుని, సొంతంగా నిర్ణయం తీసుకోవడం మంచిది.
ముగింపు
డాలీ ఖన్నా (రాజీవ్ ఖన్నా) గారి ప్రయాణం ప్రతి సామాన్య ఇన్వెస్టర్ కు ఒక పాఠం. ఐఐటి చదువు, ఐస్క్రీం వ్యాపారం నుండి స్టాక్ మార్కెట్ మొఘల్ గా ఎదిగిన తీరు అద్భుతం. మార్కెట్ లో డబ్బు సంపాదించడానికి పెద్ద పెద్ద డిగ్రీలు లేదా ఇన్సైడర్ సమాచారం అవసరం లేదని, కేవలం కామన్ సెన్స్ (Common Sense), నిరంతర పరిశీలన, మరియు ధైర్యం ఉంటే చాలని ఆయన నిరూపించారు. “finviraj.com” పాఠకులు ఈ కథనం నుండి స్ఫూర్తి పొంది, తమ ఆర్థిక ప్రయాణాన్ని తెలివిగా, విజయవంతంగా సాగిస్తారని ఆశిద్దాం. పెట్టుబడి అనేది ఒక ప్రయాణం, గమ్యం కాదు. ఆ ప్రయాణాన్ని ఆస్వాదించండి!