ప్రపంచ ఆర్థిక చరిత్రలో కొన్ని సంఘటనలు కేవలం మార్కెట్లను మాత్రమే కాకుండా, మానవ జీవనశైలిని, దేశాల విదేశాంగ విధానాలను కూడా శాశ్వతంగా మార్చేస్తాయి. అటువంటి అత్యంత కీలకమైన, భయానకమైన సంఘటనే “1973 ఆయిల్ క్రైసిస్” లేదా 1973 చమురు సంక్షోభం. అప్పటి వరకు ప్రపంచం ఎన్నడూ చూడని విధంగా, ముడి చమురు ధరలు ఆకాశాన్ని తాకడం, స్టాక్ మార్కెట్లు కుప్పకూలడం, ద్రవ్యోల్బణం పెరిగిపోవడం ఒకేసారి జరిగాయి. ఈ రోజు మనం ఆనందిస్తున్న ఆధునిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు పునాదులు పడింది ఈ సంక్షోభం నుండే అని చెప్పవచ్చు. ఈ ఆర్టికల్లో, 1973లో అసలు ఏం జరిగింది? స్టాక్ మార్కెట్ ఎందుకు కుప్పకూలింది? ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎలా చిన్నాభిన్నమైంది? అనే విషయాలను ఒక కథలా, లోతుగా విశ్లేషించుకుందాం.
ఇది కేవలం ఒక మార్కెట్ పతనం కాదు. ఇది ఒక యుగాంతం. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత మొదలైన “గోల్డెన్ ఏజ్ ఆఫ్ క్యాపిటలిజం” (పెట్టుబడిదారీ విధానపు స్వర్ణయుగం) ఈ క్రాష్తో ముగిసింది. అప్పటి వరకు నిరంతరాయంగా పెరుగుతూ వచ్చిన అమెరికా మరియు ఐరోపా దేశాల ఆర్థిక వృద్ధి ఒక్కసారిగా స్తంభించిపోయింది. ఇన్వెస్టర్ల సంపద ఆవిరైపోయింది. ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా ఆనాటి పరిస్థితులను కళ్ళకు కట్టినట్లు తెలుసుకుందాం.
క్రాష్ జరగడానికి గల ప్రధాన కారణాలు
ఏదైనా పెద్ద మార్కెట్ క్రాష్ జరగడానికి వెనుక కేవలం ఒకే ఒక కారణం ఉండదు. అనేక అంశాలు కలిసి ఒకేసారి విరుచుకుపడతాయి. 1973 మార్కెట్ క్రాష్కు దారితీసిన ప్రధాన కారణాలను మనం నిశితంగా పరిశీలిద్దాం.
మొదటిది మరియు అత్యంత ముఖ్యమైనది “యోమ్ కిప్పూర్ యుద్ధం”. 1973 అక్టోబర్లో ఈజిప్ట్ మరియు సిరియా దేశాలు ఇజ్రాయెల్ దేశంపై దాడి చేశాయి. ఈ యుద్ధంలో అమెరికా మరియు ఇతర పాశ్చాత్య దేశాలు ఇజ్రాయెల్కు మద్దతుగా నిలిచాయి. దీనికి ఆగ్రహించిన అరబ్ దేశాల చమురు ఉత్పత్తి సమాఖ్య అయిన “ఒపెక్” (ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ పెట్రోలియం ఎక్స్పోర్టింగ్ కంట్రీస్) ఒక సంచలనం నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇజ్రాయెల్కు మద్దతు ఇస్తున్న అమెరికా, నెదర్లాండ్స్, పోర్చుగల్ వంటి దేశాలకు చమురు ఎగుమతులను నిలిపివేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. అంతేకాకుండా చమురు ఉత్పత్తిని కూడా తగ్గించింది. దీనిని “ఆయిల్ ఆంక్షలు” (ఆయిల్ ఎంబార్గో) అని పిలుస్తారు.
రెండవ కారణం “బ్రెట్టన్ వుడ్స్ వ్యవస్థ పతనం”. 1971లో అమెరికా అధ్యక్షుడు రిచర్డ్ నిక్సన్ డాలర్ను బంగారంతో మార్చుకునే విధానాన్ని రద్దు చేశారు. దీనివల్ల కరెన్సీ మార్కెట్లో అస్థిరత ఏర్పడింది. 1973 నాటికి ప్రధాన దేశాల కరెన్సీలన్నీ ఒకదానితో ఒకటి పోటీపడుతూ విలువను కోల్పోవడం మొదలైంది. ఇది అంతర్జాతీయ వాణిజ్యాన్ని దెబ్బతీసింది.
మూడవ కారణం “నిఫ్టీ ఫిఫ్టీ బబుల్”. 1960ల చివరలో మరియు 1970ల మొదట్లో అమెరికా స్టాక్ మార్కెట్లో “నిఫ్టీ ఫిఫ్టీ” అని పిలువబడే 50 బ్లూ-చిప్ కంపెనీల షేర్లు (ఉదాహరణకు జిరాక్స్, ఐబీఎం, పోలరాయిడ్, కొడాక్) విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి. ఇన్వెస్టర్లు ఈ కంపెనీలను గుడ్డిగా నమ్మి, వాటి లాభాలతో సంబంధం లేకుండా అధిక ధరలకు కొనుగోలు చేశారు. వీటి పి/ఈ రేషియోలు చాలా ఎక్కువగా ఉండేవి. ఎప్పుడైతే ఆర్థిక వ్యవస్థలో సమస్యలు మొదలయ్యాయో, ఈ బబుల్ పగిలిపోయింది.
నాలుగవ కారణం “ద్రవ్యోల్బణం”. వియత్నాం యుద్ధం కారణంగా అమెరికా ప్రభుత్వం విపరీతంగా ఖర్చు చేసింది. దీనికి తోడు చమురు ధరలు పెరగడంతో రవాణా ఖర్చులు పెరిగి, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకాయి. దీనినే ఆర్థిక పరిభాషలో “కాస్ట్-పుష్ ఇన్ఫ్లేషన్” అంటారు.
ప్రపంచ దేశాలపై ప్రభావం మరియు నష్టాలు
ఈ క్రాష్ ప్రభావం కేవలం అమెరికాకే పరిమితం కాలేదు. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒక ఆర్థిక సునామీని సృష్టించింది. ముఖ్యంగా పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు దీని దాటికి వణికిపోయాయి. ఆనాటి మార్కెట్ పరిస్థితులు మరియు నష్టాలను ఇప్పుడు వివరంగా చూద్దాం.
అమెరికా స్టాక్ మార్కెట్ సూచీ అయిన “డౌ జోన్స్ ఇండస్ట్రియల్ యావరేజ్” 1973 జనవరి నుండి 1974 డిసెంబర్ మధ్య కాలంలో దాదాపు 45 శాతం నష్టపోయింది. అంటే ఇన్వెస్టర్ల సంపదలో సగం ఆవిరైపోయింది. ఇది 1929 మహా మాంద్యం తర్వాత జరిగిన అతిపెద్ద పతనం. అప్పటి వరకు మార్కెట్ లీడర్లుగా ఉన్న కంపెనీల షేర్ల ధరలు 70 నుండి 80 శాతం వరకు పడిపోయాయి. ఉదాహరణకు, డిస్నీ, మెక్డొనాల్డ్స్ వంటి దిగ్గజ కంపెనీల షేర్లు కూడా కుప్పకూలాయి.
యునైటెడ్ కింగ్డమ్ (బ్రిటన్) పరిస్థితి ఇంకా దారుణంగా తయారైంది. లండన్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ సూచీ అయిన ఎఫ్టీ-30 దాదాపు 73 శాతం పతనమైంది. బ్రిటన్లో ఇది కేవలం మార్కెట్ క్రాష్ మాత్రమే కాదు, ఒక బ్యాంకింగ్ సంక్షోభానికి కూడా దారితీసింది. దీనిని “సెకండరీ బ్యాంకింగ్ క్రైసిస్” అని పిలుస్తారు. అనేక చిన్న బ్యాంకులు దివాలా తీశాయి. వడ్డీ రేట్లు ఆకాశాన్ని తాకాయి.
జపాన్ వంటి దేశాలు, తమ ఇంధన అవసరాల కోసం పూర్తిగా దిగుమతులపై ఆధారపడతాయి కాబట్టి, ఆయిల్ షాక్ కారణంగా తీవ్రమైన మాంద్యంలోకి జారుకున్నాయి. జపాన్ పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి భారీగా పడిపోయింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిరుద్యోగం పెరిగిపోయింది. అప్పటి వరకు ప్రజలు “ఉద్యోగం అంటే జీవితాంతం ఉండే భరోసా” అని నమ్మేవారు. కానీ ఈ క్రాష్ ఆ నమ్మకాన్ని పోగొట్టింది. వేలాది కంపెనీలు మూతపడ్డాయి.
ముఖ్యంగా చెప్పుకోవాల్సిన అంశం “స్టాగ్ ఫ్లేషన్”. సాధారణంగా ఆర్థిక మాంద్యం వచ్చినప్పుడు వస్తువుల ధరలు తగ్గుతాయి. కానీ 1973 సంక్షోభంలో ఒక విచిత్రమైన పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఆర్థిక వృద్ధి ఆగిపోయింది (స్టాగ్నేషన్), నిరుద్యోగం పెరిగింది, కానీ అదే సమయంలో ధరలు మాత్రం పెరుగుతూనే ఉన్నాయి (ఇన్ఫ్లేషన్). ఈ రెండింటి కలయికను “స్టాగ్ ఫ్లేషన్” అంటారు. ఇది సామాన్యుడి నడ్డి విరిచింది. ప్రభుత్వాలకు ఏం చేయాలో పాలుపోని పరిస్థితి ఇది.
ప్రభుత్వం తీసుకున్న చర్యలు మరియు రికవరీ
ఈ విపత్కర పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడానికి ప్రపంచ దేశాల ప్రభుత్వాలు మరియు సెంట్రల్ బ్యాంకులు అనేక కఠినమైన చర్యలు తీసుకున్నాయి. ఇవి కొన్ని సార్లు పరిస్థితిని మెరుగుపరిచినా, మరికొన్ని సార్లు ప్రజలకు ఇబ్బందులను కూడా కలిగించాయి.
మొదటగా, అమెరికా మరియు ఐరోపా దేశాలు ఇంధన పొదుపు చర్యలను ప్రారంభించాయి. పెట్రోల్ బంకుల వద్ద కిలోమీటర్ల కొద్దీ క్యూలు ఉండేవి. ప్రభుత్వం రేషనింగ్ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. అంటే ఒక వ్యక్తికి నిర్ణీత పరిమాణంలో మాత్రమే పెట్రోల్ పోసేవారు. కార్ల వేగాన్ని తగ్గించడానికి హైవేలపై గరిష్ట వేగ పరిమితిని గంటకు 55 మైళ్లకు తగ్గించారు. పగటి వెలుతురును ఎక్కువగా వాడుకోవడానికి “డేలైట్ సేవింగ్ టైమ్” విధానాన్ని అమలు చేశారు.
సెంట్రల్ బ్యాంకులు, ముఖ్యంగా అమెరికా ఫెడరల్ రిజర్వ్, ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేయడానికి వడ్డీ రేట్లను భారీగా పెంచింది. ఇది ఒక “చేదు గుళిక” లాంటిది. వడ్డీ రేట్లు పెంచడం వల్ల ధరల పెరుగుదల అదుపులోకి వస్తుంది కానీ, వ్యాపారాలు రుణాలు తీసుకోవడం కష్టమై ఆర్థిక వృద్ధి మరింత దెబ్బతింటుంది. అయినప్పటికీ, ద్రవ్యోల్బణ భూతాన్ని తరిమికొట్టడానికి ఇది తప్పనిసరి అయింది.
రాజకీయంగా కూడా అనేక మార్పులు జరిగాయి. పాశ్చాత్య దేశాలు చమురు కోసం కేవలం మధ్యప్రాచ్య దేశాలపైనే ఆధారపడకూడదని నిర్ణయించుకున్నాయి. దీని ఫలితంగా అలాస్కా, నార్త్ సీ వంటి ప్రాంతాలలో చమురు అన్వేషణ ముమ్మరం చేశారు. అలాగే బొగ్గు, అణుశక్తి వంటి ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వనరుల అభివృద్ధికి పెద్దపీట వేశారు. ఇంధన సామర్థ్యం (ఫ్యూయల్ ఎఫిషియెన్సీ) కలిగిన కార్ల తయారీకి ఆటోమొబైల్ కంపెనీలు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం మొదలుపెట్టాయి. పెద్ద పెద్ద గ్యాస్ తినే కార్ల స్థానంలో చిన్న, పొదుపు కార్లు (ముఖ్యంగా జపాన్ నుండి) మార్కెట్లోకి వచ్చాయి.
మార్కెట్ కోలుకోవడానికి పట్టిన సమయం
స్టాక్ మార్కెట్ రికవరీ అనేది రాత్రికి రాత్రే జరగలేదు. ఇది చాలా నెమ్మదిగా, బాధాకరంగా సాగింది. 1974 చివరి నాటికి మార్కెట్ పతనం ఆగిపోయినప్పటికీ (బాటమ్ అవుట్), తిరిగి పూర్వ వైభవం రావడానికి చాలా సంవత్సరాలు పట్టింది.
1973 జనవరిలో ఉన్న గరిష్ట స్థాయిని డౌ జోన్స్ సూచీ తిరిగి చేరుకోవడానికి దాదాపు 1982 వరకు వేచి చూడాల్సి వచ్చింది. అంటే, ఇన్వెస్టర్లు తమ పెట్టుబడిని తిరిగి పొందడానికి దాదాపు ఒక దశాబ్దం పాటు నిరీక్షించాల్సి వచ్చింది. దీనిని స్టాక్ మార్కెట్ చరిత్రలో “లాస్ట్ డికేడ్” (కోల్పోయిన దశాబ్దం) అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ సమయంలో షేర్ల ధరలు పెద్దగా పెరగలేదు, కానీ ద్రవ్యోల్బణం మాత్రం పెట్టుబడి విలువను హరిస్తూనే ఉంది.
రికవరీ ప్రక్రియ “వి” (V) ఆకారంలో కాకుండా, “యు” (U) లేదా “ఎల్” (L) ఆకారంలో సాగింది. అంటే పతనం వేగంగా జరిగింది కానీ, కోలుకోవడం మాత్రం చాలా నెమ్మదిగా జరిగింది. 1980ల ప్రారంభంలో ద్రవ్యోల్బణం పూర్తిగా అదుపులోకి వచ్చి, వడ్డీ రేట్లు తగ్గడం మొదలైన తర్వాతే మార్కెట్లలో నిజమైన బుల్ రన్ మొదలైంది.
భవిష్యత్తు ఇన్వెస్టర్లకు పాఠాలు
చరిత్ర నుండి పాఠాలు నేర్చుకోని వారు, ఆ చరిత్రను మళ్ళీ అనుభవించాల్సి వస్తుంది అని ఒక నానుడి ఉంది. 1973 ఆయిల్ క్రైసిస్ నేటి ఇన్వెస్టర్లకు ఎంతో విలువైన పాఠాలను నేర్పుతుంది.
మొదటి పాఠం “వాల్యుయేషన్స్ ముఖ్యం”. “నిఫ్టీ ఫిఫ్టీ” కంపెనీలు ఎంత గొప్పవైనా, వాటిని అత్యధిక ధరలకు కొంటే నష్టపోక తప్పదు. కంపెనీ మంచిదా కాదా అన్నదే కాదు, ఆ షేరు ధర సరైనదా కాదా అన్నది కూడా చూడాలి. ఏ చెట్టు ఆకాశానికి ఎదగదు అన్న విషయాన్ని ఇన్వెస్టర్లు గుర్తుంచుకోవాలి.
రెండవ పాఠం “జియోపాలిటిక్స్ ప్రభావం”. స్టాక్ మార్కెట్ అనేది కేవలం కంపెనీల లాభనష్టాలపైనే ఆధారపడి ఉండదు. ప్రపంచంలో ఎక్కడో జరిగే యుద్ధాలు, రెండు దేశాల మధ్య గొడవలు మీ పోర్ట్ఫోలియోను తలకిందులు చేయగలవు. కాబట్టి గ్లోబల్ వార్తలను గమనిస్తూ ఉండాలి.
మూడవ పాఠం “కమోడిటీల ప్రాధాన్యత”. ముడి చమురు వంటి కమోడిటీల ధరలు ఆర్థిక వ్యవస్థను ఎంతలా శాసిస్తాయో ఈ సంక్షోభం నిరూపించింది. ఇన్వెస్టర్లు తమ పోర్ట్ఫోలియోలో కేవలం ఈక్విటీలే కాకుండా, బంగారం, కమోడిటీలు వంటి ఇతర ఆస్తులను కూడా కలిగి ఉండటం (డైవర్సిఫికేషన్) ఎంత ముఖ్యమో ఇది తెలియజేస్తుంది.
నాలుగవ పాఠం “ఓపిక”. మార్కెట్లు పడిపోయినప్పుడు భయపడి అమ్మేయడం కాకుండా, నాణ్యమైన కంపెనీలను తక్కువ ధరకు కొనుగోలు చేయడానికి అదొక అవకాశంగా చూడాలి. 1974లో ఎవరైతే ధైర్యంగా పెట్టుబడి పెట్టారో, వారు 1980ల నాటికి అపర కుబేరులయ్యారు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
ప్రశ్న: 1973 ఆయిల్ క్రైసిస్ ఎందుకు వచ్చింది?
సమాధానం: యోమ్ కిప్పూర్ యుద్ధం సమయంలో ఇజ్రాయెల్కు మద్దతు ఇచ్చిన పాశ్చాత్య దేశాలపై అరబ్ దేశాలు (ఒపెక్) చమురు ఆంక్షలు విధించాయి. దీనివల్ల చమురు సరఫరా తగ్గి, ధరలు విపరీతంగా పెరిగి సంక్షోభం ఏర్పడింది.
ప్రశ్న: ఈ క్రాష్లో మార్కెట్లు ఎంత నష్టపోయాయి?
సమాధానం: అమెరికాకు చెందిన డౌ జోన్స్ సూచీ దాదాపు 45 శాతం పడిపోయింది. లండన్ స్టాక్ మార్కెట్ 73 శాతం వరకు నష్టపోయింది. అనేక ఇతర దేశాల మార్కెట్లు కూడా సగానికి పైగా విలువను కోల్పోయాయి.
ప్రశ్న: “స్టాగ్ ఫ్లేషన్” అంటే ఏమిటి?
సమాధానం: ఆర్థిక వ్యవస్థలో వృద్ధి రేటు తగ్గిపోవడం (స్టాగ్నేషన్) మరియు అదే సమయంలో ధరలు పెరగడం (ఇన్ఫ్లేషన్) రెండూ ఒకేసారి జరిగే ప్రమాదకరమైన పరిస్థితిని స్టాగ్ ఫ్లేషన్ అంటారు.
ప్రశ్న: మార్కెట్ మళ్ళీ ఎప్పుడు కోలుకుంది?
సమాధానం: మార్కెట్ పూర్తిగా కోలుకోవడానికి చాలా సమయం పట్టింది. 1973 నాటి గరిష్ట స్థాయిలను చేరుకోవడానికి మార్కెట్లకు దాదాపు 1982 వరకు, అంటే సుమారు 8 నుండి 9 సంవత్సరాల సమయం పట్టింది.
ముగింపు
1973 ఆయిల్ క్రైసిస్ మరియు స్టాక్ మార్కెట్ క్రాష్ కేవలం ఒక ఆర్థిక విషాదం మాత్రమే కాదు, అది ప్రపంచానికి ఒక మేలుకొలుపు. ఇంధన భద్రత, ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, మరియు అంతర్జాతీయ సహకారం ఎంత ముఖ్యమో ఈ సంఘటన ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది. ఒక ఇన్వెస్టర్గా, మనం అర్థం చేసుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, మార్కెట్లలో ఎప్పుడూ ఎండలే ఉండవు, వానలు, తుఫానులు కూడా వస్తాయి. వాటిని తట్టుకుని నిలబడగలిగేలా మన పెట్టుబడి ప్రణాళిక ఉండాలి. చరిత్రను చదవడం వల్ల భవిష్యత్తులో రాబోయే సంక్షోభాలను మనం మరింత సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోగలం. ఈ విశ్లేషణ మీకు ఆనాటి పరిస్థితులను అర్థం చేసుకోవడానికి మరియు నేటి మార్కెట్లలో తెలివైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుందని ఆశిస్తున్నాం.
📱 Download FinViraj App
Trade smarter, learn faster - Get our mobile app now!
Good evening viraj sir 🙏🙏
Excellent topic sir, really very intresting and Informative, Thank you so much sir