భారతదేశంలో స్టాక్ మార్కెట్ సజావుగా, పారదర్శకంగా పనిచేయడానికి అవసరమైన నియంత్రణ సంస్థ what is SEBI? దీని పూర్తి పేరు సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా. భారతీయ పెట్టుబడిదారుల ప్రయోజనాలను పరిరక్షించడంలో మరియు పెట్టుబడి మార్కెట్లలో అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడంలో SEBI కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

What is SEBI?

భారతదేశంలో క్యాపిటల్ మార్కెట్లను నియంత్రించే ప్రధాన సంస్థ SEBI (సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా). ఇది 1988లో స్థాపించబడింది, అయితే 1992లో SEBI చట్టం, 1992 ద్వారా చట్టబద్ధమైన అధికారాలను పొందింది. దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం స్టాక్ మార్కెట్ కార్యకలాపాలను నియంత్రించడం, పెట్టుబడిదారుల ప్రయోజనాలను పరిరక్షించడం మరియు మార్కెట్ అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం.

SEBI’s Main Objectives

SEBI యొక్క ప్రధాన లక్ష్యాలు మూడు విభాగాలుగా విభజించబడ్డాయి:

• పెట్టుబడిదారుల రక్షణ (Investor Protection): స్టాక్ మార్కెట్లలో పెట్టుబడి పెట్టే సాధారణ ప్రజల ప్రయోజనాలను కాపాడటం, వారిని మోసాల నుండి రక్షించడం.
• మార్కెట్ అభివృద్ధి (Market Development): స్టాక్ మార్కెట్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం మరియు అభివృద్ధి చేయడం, తద్వారా ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థకు సమర్థవంతంగా సేవలు అందిస్తుంది.
• నియంత్రణ మరియు పర్యవేక్షణ (Regulation and Oversight): స్టాక్ బ్రోకర్లు, మర్చంట్ బ్యాంకర్లు మరియు ఇతర మార్కెట్ మధ్యవర్తులను నియంత్రించడం, పారదర్శకతను నిర్ధారించడం.

Key Functions of SEBI

SEBI నిర్వర్తించే విధులు విస్తృతమైనవి మరియు మార్కెట్ యొక్క ప్రతి అంశాన్ని కవర్ చేస్తాయి. వీటిని స్థూలంగా మూడు వర్గాలుగా విభజించవచ్చు:

Regulatory Functions

• స్టాక్ బ్రోకర్లు, సబ్-బ్రోకర్లు, షేర్ ట్రాన్స్‌ఫర్ ఏజెంట్లు, మర్చంట్ బ్యాంకర్లు, పోర్ట్‌ఫోలియో మేనేజర్లు మొదలైన మధ్యవర్తులను నమోదు చేసి నియంత్రించడం.
• మూలధన మార్కెట్లలో మోసపూరిత మరియు అన్యాయమైన వాణిజ్య పద్ధతులను నిషేధించడం.
• ఇన్సైడర్ ట్రేడింగ్‌ను నియంత్రించడం.
• స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు మరియు ఇతర సెక్యూరిటీల మార్కెట్ల పనితీరును నియంత్రించడం.

Developmental Functions

• పెట్టుబడిదారుల విద్యను ప్రోత్సహించడం. Stock Market Library ద్వారా మరియు వివిధ కోర్సుల ద్వారా పెట్టుబడిదారులకు అవగాహన కల్పించడంలో FinViraj కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
• మార్కెట్ మధ్యవర్తులకు శిక్షణ ఇవ్వడం.
• పరిశోధనలు నిర్వహించడం మరియు సమాచారాన్ని ప్రచురించడం.

Protective Functions

• పెట్టుబడిదారుల ఫిర్యాదులను పరిష్కరించడం.
• మోసపూరిత కార్యకలాపాలను పరిశోధించి, తగిన చర్యలు తీసుకోవడం.
• మార్కెట్ తారుమారు (market manipulation) మరియు అన్యాయమైన వాణిజ్య పద్ధతులను అరికట్టడం.

Powers of SEBI

SEBIకి విస్తృత అధికారాలు ఉన్నాయి, వీటిని సాధారణంగా మూడు రకాలుగా వర్గీకరిస్తారు:

• క్వాసీ-లెజిస్లేటివ్ (Quasi-Legislative): SEBI తన లక్ష్యాలను సాధించడానికి నిబంధనలు మరియు చట్టాలను రూపొందించగలదు. ఉదాహరణకు, ఫ్యూచర్స్ అండ్ ఆప్షన్స్ (F&O) మార్కెట్లో ట్రేడింగ్ నిబంధనలను రూపొందించడం.
• క్వాసీ-ఎగ్జిక్యూటివ్ (Quasi-Executive): ఇది నిబంధనలను అమలు చేయగలదు మరియు వాటిని ఉల్లంఘించిన వారిపై దర్యాప్తు చేయగలదు.
• క్వాసీ-జుడీషియల్ (Quasi-Judicial): ఇది వివాదాలపై తీర్పు ఇవ్వగలదు మరియు జరిమానాలను విధించగలదు.

How SEBI Protects Investors?

పెట్టుబడిదారుల నమ్మకాన్ని పెంచడానికి SEBI అనేక చర్యలు తీసుకుంటుంది. ఇందులో పారదర్శకతను పెంచడం, అన్ని మార్కెట్ పాల్గొనేవారికి సమాన అవకాశాలను నిర్ధారించడం మరియు ఫిర్యాదుల పరిష్కార యంత్రాంగాలను బలోపేతం చేయడం వంటివి ఉన్నాయి. SEBI మార్కెట్లో అన్యాయమైన పద్ధతులను అరికట్టి, పెట్టుబడిదారులకు సురక్షితమైన వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తుంది. మీరు Basics of Stock market నేర్చుకోవడం ద్వారా స్టాక్ మార్కెట్ గురించి మరింత అవగాహన పెంచుకోవచ్చు.

Impact of SEBI on Indian Stock Market

SEBI స్థాపన తర్వాత, భారతీయ స్టాక్ మార్కెట్ గణనీయంగా మెరుగుపడింది. మార్కెట్ ఇప్పుడు మరింత క్రమబద్ధంగా, పారదర్శకంగా మరియు సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుంది. పెట్టుబడిదారుల నమ్మకం పెరిగింది, ఇది మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ పెరుగుదలకు మరియు విదేశీ పెట్టుబడులకు దారితీసింది. SEBI యొక్క కఠినమైన నిబంధనలు స్టాక్ మార్కెట్ క్రాష్‌లు సంభవించినప్పుడు కూడా మార్కెట్‌ను స్థిరంగా ఉంచడంలో సహాయపడ్డాయి。

మీరు Swing Trading, Options Selling వంటి అధునాతన ట్రేడింగ్ పద్ధతుల గురించి తెలుసుకోవాలనుకుంటే, SEBI నిబంధనలను అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.

ముగింపు

SEBI భారతదేశంలో స్టాక్ మార్కెట్ యొక్క ‘వాచ్‌డాగ్’ (Watchdog) గా పనిచేస్తుంది. ఇది పెట్టుబడిదారుల ప్రయోజనాలను రక్షిస్తూ, మార్కెట్‌ను నియంత్రిస్తూ మరియు అభివృద్ధి చేస్తూ ఆర్థిక వ్యవస్థకు బలాన్ని చేకూరుస్తుంది. మార్కెట్ గురించి మరింత లోతుగా తెలుసుకోవడానికి మరియు మీ పెట్టుబడి జ్ఞానాన్ని పెంచుకోవడానికి FinViraj యొక్క అన్ని కోర్సులు మరియు స్టాక్ మార్కెట్ లైబ్రరీ మీకు ఎంతగానో ఉపయోగపడతాయి.